🔧 Sınav öncesi bilmeniz gereken sorular
Kokpit kontrolü, lastik, farlar, kumandalar ve motor bölmesi kontrolleri ile sınavda çıkabilecek "show and tell" soruları ve örnek cevaplar.
Sınav görevlisi yola çıkmadan önce size iki araç güvenlik sorusu sorar. Eğitmenimizin listesi tam olarak bu konuları kapsar. Bunları ezberlemek yerine aracın üzerinde gösterebilecek şekilde çalışın.
Kokpit kontrolü (DSSSM)
- D – Doors (Kapılar): tüm kapılar tam kapalı mı? Gösterge panelindeki kapı ışığına bakın.
- S – Seat (Koltuk): debriyajı sonuna kadar bastığınızda dizinizde hafif bir bükülme kalsın; sırtınız koltuğa dayalı, bilekleriniz direksiyonun üstüne ulaşsın. Koltuk başlığı kulak hizasında.
- S – Steering (Direksiyon): yüksekliği ve mesafesi rahat; göstergeleri görebiliyor musunuz?
- S – Seatbelt (Emniyet kemeri): takılı, bükülmemiş, omzunuzun ortasından geçiyor.
- M – Mirrors (Aynalar): iç ayna arka camın tamamını göstersin; yan aynalarda aracınızın kenarı çok az görünsün, ufuk aynanın ortasında olsun.
Motoru çalıştırmadan önce: el freni çekili, vites boşta. Vites takılıyken çalıştırılan araç ileri sıçrayabilir.
Lastikler
- Çatlak ve kabarcık (balon): lastiğin yan yüzeyine bakın. Kabarcık, iç yapının hasar gördüğünü gösterir; lastik patlayabilir.
- Diş derinliği: en az 1,6 mm, lastiğin orta 3/4'ünde ve tüm çevresi boyunca. Diş aşınma göstergelerine bakın.
- Hava basıncı: eğitmenimizin aracında örneğin ön 30 psi, arka 28 psi. Ama her araç farklıdır — üreticinin kullanım kılavuzuna veya sürücü kapısının kenarındaki etikete bakın.
- Basıncı haftada bir, sabah lastikler soğukken bir basınç göstergesiyle (pompa veya el aleti) kontrol edin. Sıcak lastik yanlış yüksek değer gösterir.
Farlar ve ışıklar
| Işık | Ne zaman |
|---|---|
| Park (side) lambaları | Hafif karanlıkta görünür olmak için; tek başına yolu aydınlatmaz |
| Kısa far (dipped) | Gün batımından 30 dk sonra – gün doğumundan 30 dk önce, kötü görüşte, tünellerde |
| Uzun far (main beam) | Karanlık, ışıksız yollarda; karşıdan gelen veya önünüzde araç varken kısa fara geçin |
| Sis farları | Sadece görüş ciddi şekilde azaldığında (yaklaşık 100 m'nin altında); görüş düzelince kapatın |
| Dörtlüler (hazard) | Arıza veya önünüzdeki tehlikeyi arkadakilere bildirmek için durmuşken; yanlış park için değil |
Işıkların çalıştığını kontrol etmek için: kontağı açın, ışıkları yakın ve aracın etrafında yürüyün. Fren lambaları için bir yardımcı ya da bir duvar/cama yansıma kullanın.
El kumandaları
- Sinyal kolu: aşağı = sol, yukarı = sağ.
- Silecek ve yıkama: silecek hızları, ön cam suyu.
- Far anahtarı: park, kısa, uzun (kolu kendinize çekmek genellikle selektör yapar — sınavda işaret olarak kullanmayın).
- Korna: yalnızca başkalarını varlığınızdan veya bir tehlikeden haberdar etmek için.
- Dörtlü düğmesi: kırmızı üçgen.
- Buğu çözücü: ön ve arka cam.
Motor bölmesi ve stepne
- Motor yağı: araç düz zeminde ve motor soğukken çubuğu (dipstick) çekin, silin, tekrar sokun, çekin; yağ MIN ve MAX arasında olmalı.
- Soğutma sıvısı: şeffaf depoda MIN–MAX işaretleri. Motor sıcakken kapağı asla açmayın.
- Fren hidroliği: depodaki seviye MIN–MAX arasında. Düşükse hemen servise gidin — frenlerde sorun olabilir.
- Cam suyu: deponun kapağında cam/su sembolü; suyla ve uygun katkıyla doldurun.
- Stepne: genellikle bagaj tabanının altında; basıncı ve dişi kontrol edin, kriko ve bijon anahtarının yerini bilin.
Neden debriyajla boşta kaymıyoruz?
Debriyaja basılı ya da boş viteste yokuş aşağı "kaymak" (coasting) aracı motordan ayırır. Motor freni kaybolur, araç hızlanır, frenler daha çok çalışır ve ısınır, ayrıca ani bir durumda hızlanarak kaçma imkânınız yoktur — yani daha az kontrol. Debriyaja yalnızca durmadan hemen önce ve vites değiştirirken basın.
Takip ve duruş mesafeleri
Eğitmenimizin listesinde bunlar da var: kuruda 2 saniye, ıslakta 4 saniye kuralı ve şu duruş mesafeleri:
| Hız | Düşünme + fren | Toplam |
|---|---|---|
| 32 km/s | 6 + 6 m | 12 m |
| 48 km/s | 9 + 14 m | 23 m |
| 64 km/s | 12 + 24 m | 36 m |
| 80 km/s | 15 + 38 m | 53 m |
Park etmiş araçlardan bir metre, insanlardan daha fazla mesafe bırakın.
Muhtemel sorular ve örnek cevaplar
| Soru | Örnek cevap |
|---|---|
| Lastik basıncını nasıl kontrol edersiniz? | "Kılavuzdaki veya kapı etiketindeki değerlere göre, lastikler soğukken güvenilir bir göstergeyle; stepneyi de unutmadan." |
| Lastiğin kullanılabilir olduğunu nasıl anlarsınız? | "Yanaklarda kesik veya kabarcık olmamalı; diş derinliği orta 3/4'te tüm çevrede en az 1,6 mm olmalı." |
| Bana motor yağını nasıl kontrol edeceğinizi gösterin. | Kaputu açar, çubuğu gösterir: "Çeker, silerim, sokar, tekrar çekerim; seviye MIN ve MAX arasında olmalı." |
| Bana fren hidroliğini nasıl kontrol edeceğinizi gösterin. | Depoyu gösterir: "Seviye MIN ve MAX işaretleri arasında olmalı." |
| Soğutma sıvısı seviyesini nasıl kontrol edersiniz? | "Motor soğukken depodaki seviyenin MIN–MAX arasında olduğuna bakarım." |
| Kısa farları yakın / dörtlüleri çalıştırın. | İlgili düğmeyi kullanır ve gösterge panelindeki uyarı ışığını gösterirsiniz. |
| Bana arka cam buğusunu nasıl çözeceğinizi gösterin. | Arka cam ısıtıcısı düğmesine basar, ışığın yandığını gösterirsiniz. |
| Fren lambalarının çalıştığını nasıl kontrol edersiniz? | "Frene basarken birinden bakmasını isterim ya da bir duvar veya camdaki yansımaya bakarım." |
| Hidrolik direksiyonun (servo) çalıştığını nasıl anlarsınız? | "Motor çalışırken direksiyon hafif olmalı; çalıştırırken direksiyon hafifçe hareket eder." |
Eğitmen tavsiyesi: Bir hafta boyunca her derse başlamadan önce bu soruların ikisini eğitmeninize aracın üzerinde gösterin. Sınavda otomatik hale gelir.
